Open brief: Beste leerkrachten, ouders, directies, beleidsmakers …

Beste leerkrachten, ouders, directies, beleidsmakers

Op het rapport van één van onze drie kinderen is ruimte voorzien voor opmerkingen van ouders. We vinden het fijn dat onze mening wordt gevraagd. De voorziene ruimte was voor ons echter een beetje te beperkt. 🙂 Vandaar bij deze…

Onze dochter gaat graag naar school. Jullie inzet en vriendelijke houding tegenover de kinderen is daarvoor een belangrijke reden. Ze heeft veel vriendinnen gemaakt en dat is mede jullie verdienste door het belang dat jullie hechten aan goede relaties tussen de kinderen onderling en tussen de leerlingen en de leerkrachten.

Toch baren twee aspecten ons zorgen.

1. We merken dat de prestatiedruk zeer hoog ligt. Er wordt erg veel aandacht besteed aan hoe goed (of slecht) leerlingen scoren. Hoewel er (terecht) ook veel aandacht gaat naar evaluatie en feedback zonder cijfers, ligt de klemtoon op het rapport bijvoorbeeld nog zeer sterk op de cijfers. Dat heeft onder andere tot gevolg dat heel wat kinderen al op zeer jonge leeftijd op de toppen van hun tenen lopen en leren niet leuk vinden. Jammer, want leren is héél erg leuk, maar niet als het een verplicht nummertje wordt.

We verwijzen graag naar het boek ‘De becijferde school. Meetcultus en meetcultuur’ van Roger Standaert (professor emeritus vergelijkende en internationale pedagogiek aan de Universiteit Gent). Enkele van zijn uitspraken in een recent artikel uit het weekblad Humo: ‘We moeten studenten het plezier van leren bijbrengen. Daar heb je geen cijfers voor nodig.’ (…) ‘Cijfers heb je alleen nodig om te selecteren. Als onderwijs dient om te zien wie er de besten zijn.’ (…) ‘Cijfers leren je alleen maar te werken voor goeie punten. Ze maken leerlingen afhankelijk van een externe motivatie, terwijl je geluk en voldoening moet vinden in het plezier zelf iets te creëren, te leren en vorderingen te maken.’

Hij slaat de spijker op zijn kop. Steeds meer scholen, zowel lagere als secundaire scholen, zweren cijferrapporten af. Terecht. Het is hoopgevend dat er in de school aandacht wordt geschonken aan het groeirapport en we kunnen alleen maar hopen dat het belang van het cijferrapport in de nabije toekomst verder wordt afgezwakt of – beter nog – dat het helemaal verdwijnt en plaats ruimt voor een rapport dat op individuele groei is gericht en vooral feedback en formatieve evaluatie bevat.

2. Er wordt in de school veel belang gehecht aan huiswerk. Dat is onterecht. Huiswerk heeft een verwaarloosbaar effect op leerwinst. Meer nog: het vergroot de tegenstellingen tussen hoog- en laagpresteerders. Iets wat ons toch bezorgd zou moeten maken, want we doen het op dat vlak zeer slecht. De sociale ongelijkheid in het Vlaamse onderwijs is één van de pijnpunten die steeds naar voren komt in internationaal onderwijsonderzoek. Huiswerk houdt dat pijnlijke verschil mee in stand.

Het argument dat het belangrijk is om ouders te betrekken bij het schoolgebeuren, is terecht. Huiswerk is echter ook daarvoor niet de juiste methode, net omdat ze de sociale ongelijkheid verder vergroot.

Het argument dat onze kinderen moeten ‘voorbereid zijn op later’ houdt ook geen steek. Waarom starten we dan niet massaal met prenataal huiswerk? Dan zijn onze koters immers klaargestoomd voor het werk in de kleuterschool. U lacht? Onze kinderen krijgen in de kleuterschool al taakjes en opdrachtjes … ter voorbereiding op het huiswerk in de lagere school, dat kinderen voorbereidt op huiswerk in het secundair onderwijs, dat op zijn beurt een voorbode is … voor een volwassen leven waarin de leef-werk-balans steeds vaker – terecht – bediscussieerd wordt.

Huiswerk in het secundair onderwijs levert iets meer leerwinst op dan in de lagere school, maar ook dan blijft het onverantwoord om van onze jongeren te verwachten dat ze na schooltijd nog anderhalf uur tot twee of zelfs meer uren per avond schoolwerk doen.

De minimale leerwinst is niet eens het belangrijkste argument om huiswerk te bannen. De lééfwinst zou voorop moeten staan. Op Europees vlak staan (of is het zitten?) Vlaamse leerlingen aan de top van het aantal gepresteerde lesuren per schooljaar. Toch scoren we lager in de PISA-onderzoeken dan landen waar leerlingen beduidend minder naar school gaan. Is het dan niet een klein beetje overdreven dat we van onze kinderen ook nog verwachten dat ze thuis, vaak nutteloos, schoolwerk doen? Geef kinderen de vrije tijd die ze verdienen na een lange dag op school.

We zuigen het bovenstaande niet uit onze duim. Onderwijsexperts uit binnen- en buitenland zijn het eens over de verwaarloosbare leerwinst van huiswerk, de sociale ongelijkheid die er door wordt gestimuleerd en de ontspanning en vrije tijd die we allemaal nodig hebben.

Eén van die experts, John Hattie (professor aan de universiteit van Melbourne en een autoriteit op het vlak van vergelijkend educatief onderzoek), doet al jarenlang research naar wat werkt en wat niet werkt in onderwijs. Hij heeft daarvoor meer dan 1200 vergelijkende studies gedaan van wetenschappelijke publicaties waarbij miljoenen leerlingen onderzocht werden. Zijn conclusie: ‘Huiswerk in de lagere school heeft geen effect. Nul.’ (…) ‘Vijf tot tien minuten huiswerk per dag heeft hetzelfde effect als één tot twee uur per dag.’

Misschien als huiswerk John Hatties boeken ‘Visible learning’ of ‘Visible learning for teachers’ lezen? 

Onze dochter voelt zich goed op school en dat is fijn. Ze geniet van leren en is heel nieuwsgierig. Dat willen we graag zo houden. Daarom zullen we haar blijven stimuleren om nieuws- en leergierig te zijn, zullen we haar alleen huiswerk laten maken als ze dat zelf graag wilt en hechten we geen belang aan cijfers, wel aan haar persoonlijke groei, de omgang met anderen, haar doorzettingsvermogen en plezier in het leren en leven.

We merken dat jullie erg veel inspanningen doen om dezelfde doelen te bereiken. Dat stellen we op prijs. We hopen dat deze brief een aanzet kan geven tot een gezonde discussie in de leraarskamer over de zin en onzin van prestatierapporten en huiswerk, zodat we die doelen echt kunnen bereiken, ook – en vooral – voor kinderen die het moeilijker hebben!

We zijn altijd bereid om verder met jullie in gesprek te gaan over deze onderwerpen.

Met vriendelijke groeten

een mama en papa van drie kinderen