Hoe leer je een taal?

De theorie van Stephen Krashen en wat hij voor het leren van talen betekent

Acht jaar lang kreeg ik vier uur per week Franse les. Het resultaat: een afkeer voor het leren van talen, angst om de taal te spreken en een – eerlijk is eerlijk – belabberd taalniveau Frans. Ik maak me sterk dat ik niet de enige ben. Maar wat als die vier uren per week anders zouden zijn ingevuld? Met onze favoriete films, series en muziek in het Frans of met gesprekken met Franstaligen bijvoorbeeld?

De grammaticalessen Frans staan in mijn geheugen gegrift. De manier waarop, niet de grammaticaregels, voor alle duidelijkheid! Een opsomming van regels, uitzonderingen op die regels en uitzonderingen op die uitzonderingen werden op het bord geschreven en door ons vlijtig overgeschreven. Thuis moesten we die dan studeren en de dag nadien reproduceren. Ik heb er werkelijk niets van onthouden. Ik heb er alleen een degout (kijk, een Frans barbarisme…) voor het leren van talen aan overgehouden. Pas de laatste jaren is die afkeer aan het slijten, vooral door voortschrijdend inzicht over hoe het wel zou moeten …

Grammatica als basis?

Wat ik toen nog niet wist, was dat mijn taalleerkrachten (of de auteurs van handboeken) zich baseerden op de universele grammatica-theorie van Noam Chomsky: ‘het menselijk brein heeft het aangeboren vermogen om grammatica te leren’. Ondertussen weten we dankzij doorgedreven onderzoek dat niets minder waar is. Er bestaat geen enkel bewijs voor deze theorie. Integendeel.

De ‘theorie van tweede taalverwerving’ van de Amerikaanse professor linguïstiek Stephen Krashen, slaat wél spijkers met koppen en wordt algemeen aanvaard. Gek genoeg is die theorie blijkbaar nog niet al te diep doorgedrongen in de catacomben van ons taalonderwijs. Werkboeken, smartboards (en hier en daar nog krijtborden) staan in menig klaslokaal nog steeds vol met grammaticaregels en er wordt veel te weinig ingezet op zaken die er wél voor zorgen dat je een taal leert.

Wat kunnen we van de theorie van Stephen Krashen leren?

De theorie van Krashen bestaat uit vijf hypothesen, die elk worden gestaafd door uitgebreid onderzoek. Research dat niet alleen door Krashen, maar ook door zeer vele andere linguïsten, polyglotten en taalexperts wereldwijd is gebeurd (en nog steeds gebeurt).

1.     De acquisitie-leerhypothese

Mensen kunnen op twee manieren vloeiend worden in een taal: door ze te verwerven (acquisitie) of door ze te leren. Het verwerven van taal is, volgens Krashen, een ‘onderbewust proces dat op alle belangrijke manieren identiek is aan het proces dat kinderen gebruiken bij het verwerven van hun eerste taal.’ Een taal leren is ‘een bewust proces dat resulteert in kennis van de regels van taal’.

Krashen toont aan dat wanneer we bewust taal leren, zoals het drillen van grammaticaregels, we de taal niet in ons onderbewustzijn opnemen. Dit maakt het onthouden van wat we hebben geleerd buitengewoon moeilijk. Het is veel beter, suggereert hij, om onbewust taal te leren. Hoe dat in zijn werk gaat, lees je bij hypothese 2.

Wanneer je bewust probeert kennis in je hersenen te proppen, blijft het meestal niet plakken. Concentreer je daarom meer op het doorbrengen van tijd met de taal en ga pas later naar de grammaticaregels, wanneer je ze makkelijker zult opnemen. Eerst immersie in de taal, dan pas de regels!

Conclusie 1: Blijf van die grammaticaregels af

2.     De input-hypothese

Om iets betekenisvol te kunnen zeggen of schrijven, moet je jezelf eerst blootstellen aan voldoende begrijpelijke input door te lezen en luisteren. Begrijpelijke input is een begrip dat door Krashen is geïntroduceerd en is het meest effectief volgens hem. Dat betekent dat de inhoud net iets verder gaat dan je competentieniveau. Met andere woorden: niet zo gemakkelijk dat je je verveelt, maar niet zo moeilijk dat je gefrustreerd raakt. Die balans zoeken, gebeurt in een gesprek vaak vanzelf op voorwaarde dat geen van beiden afhaakt, maar volhoudt. Beide gesprekspartners moeten proberen om de ander te begrijpen en om zelf begrijpelijke taal te gebruiken. Dat is een vaak moeilijke evenwichtsoefening die soms frustrerend is, maar het is de aanhouder die wint.

Begrijpelijke input moet ook aansluiten bij je interesses. Hou je van Harry Potter? Lees dan een boek van deze bebrilde tovenaar in de taal die je wilt leren. Vind je modelbouwvliegtuigen super interessant? Praat er dan over met iemand die daar ook gek van is. En zorg er voor dat je wordt blootgesteld aan véél van deze begrijpelijke input. Dagelijks, net zoals wij als kinderen ondergedompeld zijn in onze moedertaal.

Een taal leren gaat zeker in het begin heel moeizaam. We willen meteen beginnen spreken, maar dat lukt niet. Dan raken we gefrustreerd en haken we af. Onthoud dat je uiteindelijk zal kunnen spreken, als je eerst voldoende input hebt gekregen. Tijdens gesprekken zal daarom in het begin vooral de moedertaalspreker aan het woord zijn. Dit is een heel belangrijke fase die na verloop van tijd zal uitmonden in evenwichtigere gesprekken.

Conclusie 2: Lees en luister

3.     De monitorhypothese

Volwassenen zijn erg analytisch. Deze eigenschap is nuttig in veel aspecten van het leven, maar bij het leren van talen remt het ons af. Wanneer we talen leren, is het vaak onze natuurlijke reflex om fouten te corrigeren. Dit is nutteloos omdat het natuurlijke taal (die zelden perfect is) in de weg staat. Daarom moet het corrigeren van fouten een ondergeschikte rol spelen bij het verwerven van een taal. De belangrijkste rol is weggelegd voor begrijpelijke input en zich vertrouwd maken met de taal alvorens elke constructie uit elkaar te trekken.

Voor velen is het moeilijk om taal niet te analyseren, zeker voor taalleerkrachten. Dit vereist enige training, maar het levert wel resultaat op. Natuurlijk maak je meer fouten, maar dat is precies wat je zou moeten doen. Dat is hoe mensen leren. Zolang de persoon met wie je spreekt de kern begrijpt van wat je zegt, zullen ze er niet te veel last van hebben als je een werkwoord verkeerd vervoegt. Uit de volgende hypothese blijkt dat dat begrip wel volgt en dat je de taal steeds beter meester zult worden.

Conclusie 3: Fouten maken mag/moet

4.     De natuurlijke-opeenvolginghypothese

Deze hypothese schetst de manier waarop grammatica wordt verworven. Krashen toont aan dat er een natuurlijke opeenvolging van taalverwerving is en dat we bepaalde grammaticaregels voor andere stellen. Zo leren Nederlandstalige kinderen eerst dat er een voltooid deelwoord bestaat, zoals ‘gewerkt’, en pas achteraf dat het ‘gelachen’ is en niet ‘gelacht’. Dat leren ze doordat in hun omgeving oudere kinderen en volwassen de juiste vervoeging gebruiken, niet doordat iemand hen gedetailleerd uitlegt dat lachen in het voltooid deelwoord een sterke vervoeging kent en dus de algemene regels niet volgt.

Soms voelt het alsof je veel vooruitgang boekt, soms voelt het alsof je al maanden op hetzelfde punt vastzit. De natuurlijke-opeenvolginghypothese herinnert ons eraan dat, hoewel we onszelf kunnen helpen met de juiste houding en toewijding, het soms even duurt voordat onze hersenen bepaalde delen van de doeltaal verwerkt hebben.

Conclusie 4: Neem stap voor stap

5.     De affectieve-filterhypothese

Je leert beter als je je ontspannen en comfortabel voelt. Voor het leren van talen is dat niet anders. Wanneer leerlingen angstig zijn, filtert die emotie de begrijpelijke input en dat maakt het moeilijker om te leren. We zijn allemaal wel eens weggezakt in onze stoel om te voorkomen dat we de aandacht van de leerkracht Frans zouden trekken. Anders zouden we misschien een tekst moeten voorlezen of een antwoord in het Frans moeten geven op één of andere vraag. Leren verloopt veel vlotter in een veilige omgeving, in één-op-één-gesprekken, met iemand die tijd voor je wil maken.

Zorg voor een ontspannen en aangename sfeer en geniet van de gesprekken.

Conclusie 5: Relax!

Parlangi: verbind en leer!

Parlangi is gebouwd op deze vijf pijlers. De funderingen van Parlangi bestaan uit betekenisvolle sociale contacten: fijne gesprekken met mensen over generatie-, taal-, cultuur- en landsgrenzen heen. Waarom? Omdat sociaal contact nodig is om te leren én omdat het de belangrijkste factor is voor een gezond leven.

Via de Parlangi-app vind je gesprekspartners die zoeken wat jij aanbiedt én andersom. Fouten maken mag. Die worden niet afgestraft. Er wordt geen klassieke les gegeven, maar je voert leuke en interessante gesprekken.

Je spreekt vloeiend Nederlands, wilt graag Frans leren en kookt erg graag? Dan vind je via Parlangi gesprekspartners die bij je passen: iemand die jouw taal wil leren en als het even kan Frans spreekt én ook geïnteresseerd is in koken. De kans dat daar zinvolle gesprekken uit voortvloeien is groot. De kans dat jullie van elkaar zullen leren ook.

En daar staat Parlangi voor: verbind en leer! www.parlangi.com

 

bronnen:

  • Applying the Comprehension Hypothesis: Some Suggestions Stephen Krashen Presented at 13th International Symposium and Book Fair on Language Teaching (English Teachers Association of the Republic of China), Taipei, Taiwan, November, 13, 2004.
  • Hulstijn, J.H. (2005). Impliciete en expliciete taalverwerving.Verschenen in J.E. Grezel (red.),
    Gloria Bondi. Liber amicorum voor Bondi Sciarone (89-94). Amsterdam: Boom
  • Georgetown University Round Table on Languages and Linguistics 1991, Linguistics and language pedagogy: The state of the art, James E. Alatis, Georgetown University Press, Washington, D.C., 1991
  • Georgetown University Round Table on Languages and Linguistics 1994, Linguistics and language pedagogy: The state of the art, James E. Alatis, Georgetown University Press, Washington, D.C., 1994
  • Developing Academic Language: Some Hypotheses by Stephen Krashen, Presented at the KAPEE Conference (Korea Association of Primary English Development) , Busan Korea, January, 2012
  • The Comprehension Hypothesis Extended Stephen Krashen In T. Piske and M. Young-Scholten (Eds.) Input Matters in SLA. Bristol: Multilingual Matters. pp. 81-94.
  • We Acquire Vocabulary and Spelling by Reading: Additional Evidence for the Input Hypothesis, Stephen Krashen, 1989
  • English Teachers’ Journal, 1997, Ministry of Education, Culture and Sport, Jerusalem (Israel). English Inspectorate. 1997.
  • The handbook of psycholinguistic and cognitive processes, perspectives in Communication Disorders, Jackie Guendouzi, Filip Loncke, Mandy J. Williams, 2011